2025 թվականի մայիսի 14-ին Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեն պաշտոնապես մեկնարկել է հատուկ դատարանի ստեղծման իրավական գործընթացը՝ ուղղված Ռուսաստանի Դաշնության բարձրագույն ղեկավարության՝ մասնավորապես նախագահ Վլադիմիր Պուտինի՝ Ուկրաինայի դեմ ագրեսիայի հանցագործության համար պատասխանատվության ենթարկմանը։  

Այս որոշումը կայացվել է Լվովում կայացած հանդիպման արդյունքում, որտեղ ավելի քան 35 պետությունների ներկայացուցիչներ, ներառյալ Եվրամիության արտաքին քաղաքականության բարձր ներկայացուցիչ Կայա Կալլասը, համաձայնության են եկել հատուկ դատարանի ստեղծման վերաբերյալ։  

Հատուկ դատարանը նախատեսվում է ստեղծել Եվրոպայի խորհրդի շրջանակներում՝ Ուկրաինայի հետ համաձայնագրի հիման վրա։  Նախարարները հանձնարարել են Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Ալեն Բերսեին ղեկավարել դատարանի ստեղծման գործընթացը։  

Դատարանի հիմնական նպատակն է պատասխանատվության ենթարկել Ռուսաստանի բարձրագույն ղեկավարությանը՝ Ուկրաինայի դեմ ագրեսիայի հանցագործության համար։  Սա լրացնում է Միջազգային քրեական դատարանի իրավասության բացը, քանի որ վերջինս չի կարող հետապնդել ագրեսիայի հանցագործության համար՝ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի՝ Հռոմի կանոնադրությունը չվավերացնելու պատճառով։  

Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին ողջունել է այս նախաձեռնությունը՝ ընդգծելով, որ անպատժելիությունը խթանում է ապագա պատերազմները։  Նա նշել է, որ Եվրոպան ունի բարոյական պարտավորություն ապահովելու արդարադատությունը և կանխելու նման ագրեսիաները։  

Հատուկ դատարանի ստեղծման գործընթացը նախատեսվում է ավարտել մինչև 2025 թվականի վերջը կամ 2026 թվականի սկիզբը։  Սա պատմական քայլ է՝ ուղղված միջազգային արդարադատության ապահովմանը և Ուկրաինայի ինքնիշխանության պաշտպանությանը։